Áramótaheit eða markmiðasetning eldri
Ég er í hópi þeirra sem hefur ávallt fundist febrúar sérlega erfiður og leiðinlegur mánuður. Ég hef tengt hann við myrkur, kulda, hálku og kaldar kinnar. En í ár ætla ég að gera tilraun til að snúa þessu við og reyna að fókusera á allt það sem getur verið jákvætt við þetta 28 daga þrautartímabil.
Eitt af því jákvæða við komu febrúarmánaðar er að þá lýkur „þurrum janúar“ sem við vonandi stóðumst öll. Svo eru þó nokkrir dagar í febrúar sem hægt er að halda upp á. Það er upplagt að panta borð á einhverjum uppáhalds veitingastað og bjóða ástvini út að borða á Valentínusardeginum, laugardaginn 14. febrúar. Það er líka leyfilegt að taka forskot á sæluna á Bolludeginum, mánudaginn 16. febrúar, og efna til fjölskyldu-bollukaffis á sunnudeginum á undan. Þann 17. febrúar ættu eldri borgarar að bjóða erfingjum sínum í saltkjöt og baunir í tilefni Sprengidagsins sem yngri kynslóðir kunna síður að elda. Öskudagurinn snýst ekki lengur um öskupoka eins og þegar við vorum krakkar. Nú klæða krakkar sig upp í alls konar búninga og ganga á milli verslana og fyrirtækja og sníkja nammi.
Á sama tíma er menningarlífið í Reykjavík mjög líflegt. Leikhús, tónleikastaðir og listasöfn bjóða upp á margvíslega menningarviðburði – allt frá tónlistarhátíðum og danssýningum að barnamenningu og myndlist – og það er hreinlega erfitt að finna kvöld þar sem ekkert er í boði.
Kaffihúsamenningin á höfuðborgarsvæðinu hefur þróast með fjölbreyttum hætti sem notalegt er að njóta. Þar er m.a. hægt að sötra heitan kakóbolla á Mokka, fá sér kaffibolla á Kaffihúsi Vesturbæjar eða te, beyglu og bók á Rúblan bókakaffi.
Og svo má ekki gleyma hinu íslenska „spa-i“. Á meðan margir greiða háar upphæðir fyrir spa mætum við bara í næstu sundlaug, setjumst í heita pottinn og njótum þar heita vatnsins, gossips og gufu – allt fyrir sáralítið fé.
Eigið frábæran febrúar!
Hjördís Hendriksdóttir
Væntanlegir viðburðir
Þriðjudaginn 3. febrúar kl. 16:30 kemur til okkar í Hæðargarðinn Njörður Sigurðsson, aðstoðarþjóðskjalavörður og kynnir fjölbreytta starfsemi Þjóðskjalasafns Íslands. Þjóðskjalasafn er stjórnsýslustofnun með menningarhlutverk og hefur það verkefni að setja stjórnsýslunni reglur um hvernig hún hagar sínum skjalamálum og hefur svo eftirlit með þeim. Í safninu er varðveitt stærsta heimildasafn Íslands um sögu lands og þjóðar og eru elstu skjöl safnsins frá 12. öld og þau yngstu frá árinu 2025.
Þriðjudaginn 10. febrúar kl. 16:30 kemur til okkar í Hæðargarðinn Kristín Vala Ragnarsdóttir prófessor emerita við Háskóla Íslands og fjallar um velsældarhagkerfið.
Velsældarhagkerfi er notað til að lýsa sýn sem er frábrugðin hinni hefðbundu nálgun á hagkerfið út frá eingöngu efnahagslegum mælingum. Þess í stað eru velsæld og lífsgæði metin út frá fjölmörgum félagslegum og umhverfislegum þáttum jafnt sem efnahagslegum. Velsældarhagkerfi er því efnahagskerfi þar sem leitast er við að forgangsraða í þágu velferðar og lífsgæða almennings á breiðum grunni.
Þriðjudaginn 17. febrúar kl. 16:30 kemur til okkar í Hæðargarðinn Rebekka Guðmundsdóttir borgarhönnuður og deildarstjóri deildar Borgarhönnunar hjá Reykjavíkurborg og kynnir sjálfbæra borgarhönnun í Reykjavík. Borgarhönnun (e. sustainable urban design) er fremur ný starfstétt á alþjóðlegum vettvangi og er þverfaglegt svið sem snýst um skipulag og mótun borga, bæja og annarra byggðra svæða.
Í lok árs 2025 var samþykkt í Borgarstjórn Reykjavíkur með öllum atkvæðum fyrsta borgarhönnunarstefna Reykjavíkur, sem mun jafnframt vera megin viðfangsefni þessa fyrirlesturs.
Þriðjudaginn 24. febrúar kl. 16:30 kemur til okkar í Hæðargarðinn Gréta Jakobsdóttir, næringarfræðingur, hún fer yfir hvað þarf að hafa í huga tengt næringu á mat á efri árum, af hverju breytast ýmsar áherslur og hvernig setjum við það inn í daglega rútínu.
Gréta Jakobsdóttir lærði næringarfræði í Lundi í Svíþjóð og er með meistara- og doktorspróf þaðan. Nú starfar hún sem dósent í heilsueflingu við deild heilsueflingar, íþrótta og tómstunda við HÍ. Jafnframt er hún formaður FFO, félags fagfólks um offitu.
Þriðjudaginn 3. mars kl. 16:30 kemur Sumarliði R. Ísleifsson til okkar í Hæðargarð með fyrirlestur um viðhorf umheimsins til Íslands og Grænlands, viðhorf Íslendinga til Grænlands og Grænlendinga og tengsl landanna í sögu og samtíma. Efni fyrirlestrarins byggir á bókum og greinum sem Sumarliði hefur birt á undanförnum árum.
Umhverfishópur U3A Reykjavík
Umhverfishópurinn var stofnaður á fundi félagsmanna 12. maí 2022. Á fundinum varð til stýrihópur og í honum eru nú: Birna Sigurjónsdóttir, Hrefna Sigurjónsdóttir, Jórunn Eyfjörð, Kolbrún Hjaltadóttir, Robert Magnus og Valborg E. Baldvinsdóttir. Stýrihópurinn skipuleggur fundi og aðra viðburði hópsins sem eru opnir öllum félagsmönnum U3A Reykjavík.
Markmið hópsins er að fræða og upplýsa um það sem ógnar náttúru Íslands, bæði lífríki lands, ferskvatns og sjávar og jarðminjum, og vekja athygli á leiðum til umhverfis- og náttúruverndar. Einnig að hvetja félagsmenn að taka þátt í aðgerðum til verndar náttúru og umhverfi. Hópurinn er tengiliður U3A út á við varðandi umhverfismál og náttúruvernd og gerir tillögur að fyrirlestrum á vegum U3A Reykjavík á þessu sviði.
Á þessu tæplega fjórum árum hefur hópurinn þrisvar skipulagt málþing, það fyrsta um náttúru Íslands og vernd hennar á tímum loftslagsbreytinga, annað undir yfirskriftinni: Lífríki jarðar í hættu og loks um umhverfi og heilsu. Hópurinn hefur staðið fyrir sex fyrirlestrum um náttúruvernd, umhverfis- og loftslagsmál og hverju sinni leitast við að fá til okkar fræðimenn í fremstu röð. Má þar t.d. nefna fyrirlesturinn: Áhrif loftslagsbreytinga á Íslandi sem Halldór Björnsson, veðurfræðingur flutti og fyrirlesturinn: Vindorkuver—áhrif á umhverfi og samfélag sem Ásdís Hlökk Theódórsdóttir, skipulagsfræðingur flutti. Helgi Björnsson, jöklafræðingur og Þóra Ellen Þórhallsdóttir, grasafræðingur komu til okkar á málþing um náttúru Íslands. Kristín Helga Gunnarsdóttir rithöfundur hefur einnig tvisvar flutt erindi um stöðu náttúruverndar og þátttakendur fengu innsýn í áhrif loftmengunar á heilsu manna í fyrirlestri Þórarins Gíslasonar lungnalæknis.
Umhverfishópurinn hefur tekið þátt í tveimur samstarfsverkefnum fyrir hönd U3A, Older people and the Climate sem var norrænt umhverfisverkefni árið 2022 og Grey for Green sem var alþjóðlegt samstarfsverkefni árið 2023.
Nú í janúar 2026 var umhverfishópnum boðið að kynna félagið og starf umhverfishópsins hjá Aldin sem eru samtök eldra fólks gegn loftslagsvánni. Sum okkar eru jafnframt félagar í Aldin og er stefnt að aukinni samvinnu félaganna, t.d. að vekja athygli stjórnvalda á aðgerðum sem eru fyrirhugaðar og geta ógnað náttúru landsins.
Við höfum sent RÚV bréf og skorað á stofnunina að fjalla meira um náttúruvernd og umhverfismál, nú síðast höfðum við samband við ritstjóra Kveiks um að taka hugmyndir um vindorku og afleiðingar á náttúru landsins fyrir. Við höfum einnig skorað á formann stjórnar RÚV sem er jafnframt formaður Aldins að beita sér fyrir því að mannauður RÚV á þessu sviði verði stórefldur. Enginn getur efast um mikilvægi málaflokksins.
Í undirbúningi er að fá Ásgeir Brynjar Torfason til okkar á vordögum til að fjalla um kolefnisspor neyslunnar.
f.h. umhverfishóps
Birna Sigurjónsdóttir
Að sigrast á sjálfum sér! Gamansaga?
Hún Dagný er fyrst og fremst gefin fyrir þægindi, en liggur þó ekki endilega í sófanum. Hennar besta skemmtun er að dilla sér í suðrænum dönsum í sólheitum löndum. Að stunda útivist var Dagnýju því alls ekki efst í huga, hvað þá að fara á fjöll þegar kallið kom.
Hún varð því að taka sér tak þegar dóttir hennar tilkynnti að henni væri boðið að slást í hóp með sér og vinkonum sínum að ganga á Esjuna. Dagný maldaði í móinn. Hún sagðist ekki vera í neinu ástandi til þess enda komin vel á aldur. Að auki ætti hún ekki gönguskó. Dóttirin sagðist ekki hlusta á svona vitleysu. Dóttirin og vinkonurnar aðstoðuðu hana við að finna skó og fatnað við hæfi og lögðu henni lífsreglurnar um hvernig hún ætti að haga sér á göngunni. Muna að ganga á ská.
Af stað var farið. Toppur Esjunnar virtist svo hár. Hvernig átti hún að ná honum? Á leiðinni upp var mæðin að gera út af við hana og ekki lagaðist það þegar komið var að hamrabeltinu, síðustu hindruninni að toppnum. „Bíð bara hér eftir ykkur.“ Dóttirin hélt nú ekki. „Þú skalt upp þó að ég þurfi að bera þig. Við látum það ekki spyrjast að þú klárir ekki þennan litla spöl sem er eftir. Þú verður að athlægi í fjölskyldunni.“
Og upp fór Dagný. Hún stóð á tindinum sátt og sæl og dáðist að útsýninu. Fór að segja sögur eins og þegar hún forðum daga fór í gönguferð í Pyreneafjöllunum. Munur var þó á þessari göngu og þeirri því í henni gafst færi á að fá sér rauðvínsglas efst á hverri brekku. Og fyrsta minningin var þegar pabbi bar hana í fanginu upp á Klif og hvað hún var hrædd enda bara þriggja ára.
Dóttirin og vinkonur hennar sögðu að nú væri nóg talað og niður skyldi halda. Á leiðinni niður reiddist Dagný sjálfri sér. „Af hverju hef ég aldrei gert þetta áður?“ Þetta var bara gaman. Ég er hetja sem hefur sigrast á sjálfri sér, hugsaði Dagný drjúg með sig, ekki slæmt á þessum aldri. Hún laumaði enn einni sögunni „Ég sleit einu sinni liðböndin og læknirinn sagði að ég myndi aldrei klífa fjöll aftur enda þá orðin fertug. En hér er ég“.
Þegar heim var komið sagði Dagný hverjum sem nennti að hlusta að hún hefði gengið á Esjuna, og hún þetta gömul. „Ef ég get þá getið þið hin. Bara að drífa sig af stað. Maður getur meira en maður heldur.“ Dagný var hér með orðin fyrirmynd miðaldra kvenna og karla í að fara úr þægindarammanum og á vit ævintýranna. „Kannski fer ég bara í kajaksiglingu næst“.
Ingibjörg Rannveig Guðlaugsdóttir
Tvisvar verður gamall maður unglingur
Unglingsár mín, voru eins og flestra annarra, byltingarkennd. Fimmtán ára gamall breyttist ég og tók út nýjan þroska. Augu mín opnuðust fyrir ýmsum möguleikum sem ég þekkti ekki áður né vissi af og heimurinn stækkaði. Þetta var tími uppgvötvana á öllum sviðum. Umbrotatímar.
Ég hætti að vera barn, en var samt ekki orðinn neitt annað í staðinn. Var manneskja í hraðri mótun, þar sem allt var mögulegt. Hvílíkir tímar!
„Nú byltist allt og breytist“
Ég var svo heppinn að alast upp í skjóli 68-kynslóðarinnar; kynslóðarinnar sem bylti öllu og breytti. Á þeim árum, eins og fyrir flesta unglinga, voru listir og menning drifkrafturinn í endurskoðun alls í lífinu. Ómissandi hreyfiafl var tónlist og skáldskapur. Á mínu mótunarskeiði var söngvaskáldið Bob Dylan meðal helstu áhrifavalda og lagið hans um að nú væri runninn upp tími byltinga og breytinga, The Times They Are A-Changin, sem skáldið Þorsteinn Valdimarsson sneri svo snilldarlega á íslensku, Nú byltist allt og breytist. Í ljóðinu ávarpar Dylan ýmsa valdamenn og -stofnanir og segir þeim að nú séu runnir upp nýjir tímar og þörf sé á að hlusta eftir kalli tímans. Það var einkum erindið um foreldra og börn sem hreyfði mest við mér á þessum unglingsárum mínum þar sem ég var að breytast í sjálfstæða manneskju:
„Þér mæður og feður,
nei, fellið ei dóm
á forsendum vanans
né páfans í Róm.
Þó að börn yðar vaxi
upp úr brekum og skóm
um það bil sem þér eldist og þreytist.
Látið þau hlýða kalli,
þótt þér heyrið ei hljóm, –
því nú byltist allt og breytist.“
Come mothers and fathers
Throughout the land
And don’t criticize
What you can’t understand
Your sons and your daughters
Are beyond your command
Your old road is rapidly agin’
Please get out of the new one
If you can’t lend your hand
For the times they are a-changin’
Sr. Örn Bárður Halldórsson birti þýðingu Þorsteins á bloggsíðu sinni fyrir um ári og gerði um betur, því hann raular hana jafnframt. Hægt að hlusta HÉR.
68
68-kynslóðin er oftast talin fædd í lok fimmta áratugar síðustu aldar og er því orðin að eldri borgurum og það fyrir nokkrum árum.
Þótt 68-kynslóðin sé ekki einsleitur hópur og ómögulegt sé að setja alla undir sama hatt er margt sem sameinaði ungt fólk á árunum kringum 1968. Til að mynda að vilja umfram allt ekki feta í fótspor foreldra sinna, sem unga fólkinu þótti óttalega smáborgaralegir og um fátt annað hugsa en efnisleg gæði. Að „vera“ frekar en „eiga“ og slá öllu upp í kæruleysi var meira í anda 68-kynslóðarinnar.
Þessi kynslóð varð fyrirferðarmeiri en kynslóðirnar á undan, gagnrýnni á alla skapaða hluti og óhrædd að lýsa andúð sinni á því sem henni þótti miður fara í samfélaginu. Viðhorfin spegluðust með afgerandi hætti í lífsstíl, tísku, kvikmyndum, sjónvarpi, bókmenntum, myndlist og þó fyrst og fremst tónlist.
Smátt og smátt gleypti brauðstritið 68-kynslóðina; hún stofnaði fjölskyldu, barðist í bönkum við að koma sér upp húsnæði, koma sér fyrir á vinnumarkaði. Hún eignaðist börn og buru – en hvarf ekki.
Okkar tími er runninn upp
Nú er 68-kynslóðin mætt til leiks að nýju. Komin á eftirlaun og í flestum tilvikum að mestu laus við amstur hversdagsins. Hún er jafnvel í betri stöðu nú en áður til að hafa hátt. Hún getur látið sig varða hvaðeina sem hún vill. Getur leyft sér að hafa skoðanir og gagnrýna hugsun, því hún hefur engu að tapa heldur allt að vinna. Getur að nýju horft á samfélagið í kringum sig og tekið til hendinni!
Hún getur þess vegna dustað rykið af gömlum baráttusöngvum og sungið við raust af þekkingu og reynslu um að nú sé tími til breytinga:
„Þér sofendur, vaknið!
Sjá, voðinn er beinn.
Hina vaxandi flóðbylgju
stenst eigi neinn;
og kannist hver við,
að hans kostur er einn
og knappur sá frestur sem veitist
að læra að synda –
eða sökkva’ eins og steinn, –
því nú byltist allt og breytist.“
Okkar tími er kominn!
Viðar Eggertsson
Come gather ’round people
Wherever you roam
And admit that the waters
Around you have grown
And accept it that soon
You’ll be drenched to the bone
If your time to you is worth savin’
Then you better start swimmin’
Or you’ll sink like a stone
For the times they are a-changin’
Örstutt um AHA-hugljómun
Mörg okkar hafa eflaust upplifað það að hafa glímt við að leysa viðfangsefni en ekki fundið lausnina þrátt fyrir langa glímu. Svo skeður það að lausnin birtist að óvörum eins og þruma úr heiðskíru lofti þegar þú ert ekki að velta henni fyrir þér. Það getur skeð til dæmis þegar verið er að slaka á eins og í sundi, á hlaupum, göngu eða bara þegar þú vaknar einn morguninn. Það er þetta, að lausnin kemur þegar hennar er síst vænst, sem er nefnt Aha- hugljómun, Aha-innsýn eða Aha- augnablikið. Sálfræðingurinn Danek, sem hefur rannsakað fyrirbærið, segir að tilfinningunni, þegar lausnin birtist, megi líkja við að týndur púslubiti sé fundinn. Mörgum finnist að lausnin sem birtist sé sú eina rétta en Danek varar þó við að hún geti verið byggð á röngum forsendum.
Danek heldur því fram að Aha-hugljómun sé ekki hægt að þvinga fram. Hún geti birst til dæmis við slökun en ekki sé mögulegt að finna eina leið eða uppskrift að henni. Hugljómunin sé meðal annars háð þekkingu á viðfangsefninu og að geta tengt saman hugmyndir sem í fljótu bragði virðast óskyldar.
Saga er sögð af því þegar Arkimedes, grískur stærðfræðingur með meiru (d. 212 f. Krist), fékk hugljómun þegar honum datt í hug að dýfa hlut í vatn til þess að finna rúmmál hans. Hann hafi þá hrópað „heureka“ sem útleggst sem „Ég hef fundið það“. Aha-augnablikið var síðar skilgreint af þýska sálfræðingnum og málfræðingnum Karl Bühler.
Viljir þú vita meira um Aha- hugljómun þá má finna það í grein í veftímaritinu GEMs á vef u3aonline á slóðinni https://www.psychologytoday.com/us/blog/between-cultures/202510/8-insights-into-aha-moments
Ingibjörg Rannveig Guðlaugsdóttir
Fréttir af Tuma
TUMI = Tengslanet um upplýsinga- og miðlalæsi á Íslandi.
Fjölmiðlanefnd https://fjolmidlanefnd.is/ sér um Tuma
TUMI, fyrsti fjarfundur nýja ársins, 2026, var miðvikudaginn 28. janúar. Útdráttur fer hér á eftir.
Glóð – verkefni til að efla gervigreindarinnviði á Íslandi
Óttar Kolbeinsson Proppé, yfirmaður stefnusamhæfingar og alþjóðamála hjá Almannarómi, sagði frá verkefninu Glóð, sem hlaut nýlega styrk, 1,4 milljarða króna. Almannarómur, miðstöð máltækni, https://almannaromur.is/ hóf störf 2014 og var hlutverkið að verkstýra máltækniáætlun stjórnvalda, annars vegar að tryggja stafræna framtíð íslenskrar tungu og líka að hægt verði að nota nýjustu tækni á íslensku. Um tveir tugir skóla, félagasamtaka, stofnana og fyrirtækja eiga Almannaróm, þannig að samvinnan er víðtæk. Innviðum máltækni var skipt upp í 6 þætti, sjá mynd 1. Efni Almannaróms er gefið út opið, þannig að hver sem er getur nýtt sér gögnin og hagnýtu lausnirnar. Nýja verkefnið Glóð tengir Ísland við LUMI (Large Unified Modern Infrastructure ), https://lumi-supercomputer.eu/, eina stærstu ofurtölvu í heimi.
Glóð er stutt á veg komin en mun, væntanlega í sumarbyrjun í krafti styrksins, bjóða upp á einstaka þjónustu við íslensk fyrirtæki og stofnanir, með aðgengi að voldugum gagnasöfnum, sérfræðiráðgjöf, hagnýtum, öflugum reiknilausnum og fleiru tengt þróun gervigreindarlausna. Jafnframt var minnst á glænýtt norrænt samstarf, New Nordics AI, https://www.newnordics.ai/, þar sem Almannarómur er einn stofnfélaga og einbeitir sér að þróun mállíkana.
Undirlægjuháttur og fáguð vitleysa: Tækni sem segir notandanum það sem hann vill heyra
Magnús Smári Smárason, verkefnastjóri gervigreindar hjá Háskólanum á Akureyri, fjallaði næst um eðli gervigreindarkerfa og áskoranir tengdar notkun þeirra. Magnús Smári hefur skrifað pistla og greinar um efnið og er vert að skoða svæðið hans www.smarason.is. Hann tók nokkur dæmi um tvískinnung gervigreindarinnar, þar sem orðalag kvaðningarinnar (e. prompt) gat breytt svörum yfir í andstæður. Því er lykilatriði að vita hvernig kvaðningin var orðuð og skoða orðalagsbreytinguna þegar svarið er metið. Á síðustu Sjávarútvegsráðstefnu fór Magnús Smári yfir risaspurninguna um áhrif lagabreytinga um veiðigjöld. Þar svaraði gervigreindin þvers og kruss við smávægilegar breytingar á orðalagi kvaðningarinnar.
En hefur gervigreindin áhrif á gagnrýna hugsun?
Magnús Smári benti á að aldrei áður í skólakerfinu, hér og erlendis, hefði verið kennt gagngert og jafnmikið um gagnrýna hugsun og nú. En hann varpaði líka upp þrem viðmiðum í gervigreindarvinnu: Varnarviðmiðinu, Ábyrgðarviðmiðinu og Siðferðisviðmiðinu, sjá mynd 2. Sé þeirra ekki gætt, gæti gervigreindin skapað vitsmunalega skuld, ábyrgðarþoku og tengslaleysi.
Hárkolluvillan
Magnús Smári minnti okkur á Hárkolluvilluna. Við teljum okkur geta greint það sem gervigreindin hefur skapað, af því að við sjáum gjarnan augljósar villur, eins og þegar við tökum eftir fólki með hárkollu. Við sjáum ekki góðu hárkollurnar, af því að þær eru alveg eins og meðfædda hárið. Við sjáum bara lélega gervigreindarefnið. Hætta: Fáguð vitleysa
Hvað við lærðum á því að kenna 4.000 manns að nota gervigreind
Pétur Már Sigurðsson, hugbúnaðarverkfræðingur og forstjóri Javelin AI https://javelin.is, deildi reynslu og lærdómi úr umfangsmikilli fræðslu síðan 2024 um notkun gervigreindar. Þeir eru þrír félagarnir sem halda fjölmörg námskeið um verkfærið gervigreind, bæði grunn- og framhaldsnámskeið. Grunnnámskeiðin eru yfirleitt um 6 klst. Þeir hafa kennt hópum af ýmsu tagi, en enn eru flestir nemarnir á svipuðum slóðum, að taka sín fyrstu skref, smá óöruggir og ýmsan orðróm þarf að leiðrétta. Til dæmis hvort þurfi að vera kurteis við gervigreindina? Rannsóknir á því gefa misvísandi niðurstöður, ókleift að kenna aðferð út frá þeim. Er ég að þjálfa gervigreindina? er líka algeng spurning. Nei, til þess að þjálfa gervigreind þarf dýrar aðgerðir og mikið gagnamagn. Er gervigreindin nýja gúgglið? fær líka nei, enda er gervigreindin tauganet en gúgglið flettir upp í gögnum. Spurningin Hver er besta gervigreindin? fær svipað svar og spurningin Hvað er besti bíllinn?, þ.e. hver þarf að meta upp á eigin spýtur hvað hentar best. Á námskeiðum Javelin AI er ChatGBT notað, en aðlögun að öðru er auðveld. Fróðlegt er að skoða hlaðvarpið þeirra https://javelin.is/pod, ný samtöl um gervigreind frá Íslandi.
Að lokum vek ég athygli á að Alþjóðlegi netöryggisdagurinn verður þann 10. febrúar.
Bestu kveðjur,
Guðrún Bjarnadóttir
Vísnahorn Lilju
Í síðasta fréttablaði minntist ég á Jón Ingvar Jónsson og birti vísur eftir hann um Hjálmar Jónsson. Ingvar var fæddur 1957 en því miður lést hann langt um aldur fram árið 2022. Ingvar menntaðist í Þýskalandi eftir stúdentspróf og starfaði sem forritari í nokkur ár en síðar aðallega sem leiðsögumaður ferðamanna. Hann var einn af þekktustu hagyrðingum þjóðarinnar, kom víða við í yrkingum sínum, hnyttinn og skemmtilegur. Hann lýsti sjálfum sér svona:
Ég hef alveg afleit gen,
enda fól og glanni,
rætinn, þver og illgjarn en
annars gull af manni.
Á síðasta ári kom út bók með úrvali af kveðskap Jóns. Bókin heitir Jóna, undirtitill atkvæði og ambögur. Vinur Jóns Ingvars, Símon Jón Jóhannsson, sá um samantekt texta og ritstjórn.
Hér fara á eftir nokkrar vísur úr bókinni.
Áður helst minn hróður jók
hárið þykkt og mikið.
Drottinn gaf og drottinn tók,
drottinn fór yfir strikið.
Símon Jón eignaðist dóttur og Jón sendi honum vísu:
Í fyrrinótt, það frétti ég,
þér fæddist dóttir, kát og hress,
ósköp góð og greindarleg,
greyið á ekki kyn til þess.
Frænkan Hulda fermdist:
Hulda lif sitt guði gaf,
gott er það að vita,
matsár fjandinn missti af
meiri háttar bita.
Gönguferð
Gekk ég vestur Grandaveg
af gömlum, leiðum vana
eina vísu orti ég.
Ekki man ég hana.
Gekk ég niður Gnoðarvog
gneypur mjög og þagði,
góða vísu gerði og
gleymdi henni að bragði.
Skeiðarárhlaup
(Stefán Benediktsson þjóðgarðsvörður og Magnús Tumi Guðmundsson jarðvísindamaður)
Á Sandinum fræðimenn sátu í ótta
ef svolítið vatnsborðið steig
og stjarfir af hræðslu þeir stukku á flótta
ef Stefán í vatnsborðið meig.
En gjörvalla þjóðina þyrsti í fréttir
svo þetta var grátbroslegt skaup
og því varð það blessuðum Landanum léttir
er loksins kom ógurlegt hlaup.
En menn höfðu farið um fræðimenn suma
með ferlega háðung og spott
og því kom á munninn á Magnúsi Tuma
eitt mælanlegt ánægjuglott
því flóðbylgjan skall nú á Skeiðarárbrúna,
það skaðræðis leirmetta fljót,
og vísindamennirnir vissu það núna
að vatn rennur niður í mót.
Útleggingar af boðorðunum tíu, nokkur dæmi
Jafnvel þó að þú sért oft í þrusu stuði,
ekki hafa aðra guði.
Aldrei máttu, utan jafnt sem innan veggja,
Herrans nafn við hégóm leggja.
Hvíldardaginn, dilla þér þótt dátt þú vildir,
heilagan samt halda skyldir.
Tap gegn Dönum í fótbolta 2007
Þrungin harmi þjóðin grét,
því við neyðin blasti,
og andleg heilsa undan lét,
út af boltakasti.
Lilja Ólafsdóttir
